Khúc sử thi về tình mẫu tử quyện hòa trong niềm khát khao hòa bình và tình yêu đất nước

(sưu tầm từ blog của Đình Khoa)
tamtay.vn - photo - Những đứa trẻ đáng yêu nhất trần gian

Tôi nhớ ngày nhỏ, mỗi độ sang thu, nội lại hì hụi lôi cái đài cát-xét cũ ra, đưa cho tôi cuốn băng nhỏ bảo mang ra nắng phơi một lát rồi vào bật lên cho nội nghe. Một chiếc băng thâu lại từ chương trình ca nhạc trên Đài Tiếng nói Việt Nam, chỉ có độc một bài hát: Mẹ yêu con của nhạc sỹ Nguyễn Văn Tý, qua giọng hát của nghệ sĩ Lê Dung (ấy là tôi nghe qua lời giới thiệu của cô phát thanh viên).

Cuốn băng cũ xè xè chạy, giọng hát vút lên, dẫu âm thanh hơi rè do chất lượng băng đài đã kém đi nhiều, nhưng tôi vẫn nhận ra một giai điệu du dương, lảnh lót. Nội ngồi trước hiên nhà dưới cái nắng đầu thu, lặng im nghe và nhìn đăm đắm vào khoảng không mông lung…  Mắt nội rơm rớm nước. Nội bảo mỗi lần nghe ca khúc này khi những ngày kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 đến gần là nội lại da diết nhớ – nhớ những năm tháng chiến tranh, nội cũng một mình nuôi con giống như người mẹ trong bài hát, dưới mái hiên hát ru con ngủ và ngóng chồng nơi chiến trường xa, mong tin chiến thắng trở về…

Ngày ấy tôi còn nhỏ nên chỉ hiểu đơn giản rằng bài hát Mẹ yêu con làm nội nhớ về ngày xưa nên nội khóc. Sau này lớn lên, tôi mới hiểu nỗi xúc động lớn lao trong lòng nội trước những ca từ và giai điệu ngọt ngào, quyện hòa và tràn đầy tình yêu, từ những điều bình dị, gần gũi đến những điều lớn lao trong ca khúc ấy:

À á ru hời… ơ hời ru
Mẹ thương con có hay chăng
Thương từ khi thai nghén trong lòng
Mấy nắng sớm chiều mưa ròng
Chín tháng so chín năm
Gian khó tính khôn cùng
À á ru hời…ơ hời ru”…

Ca khúc đem lại cho tôi cảm giác bình yên và ngọt ngào ngay từ những nốt nhạc và ca từ đầu tiên – dường như yêu thương về tràn ngập quanh mình… Ca khúc ấy man mác giai điệu hát ru của đồng bằng Bắc bộ, một âm hưởng mênh mang, bàng bạc, sâu lắng và nồng nàn – “thương từ khi thai nghén trong lòng”, thương qua “nắng sớm”, thương vượt “mưa ròng”, đi qua những gian khó không chỉ của sự mang nặng đẻ đau, “chín tháng” ngắn ngủi mà tưởng như “chin năm” đằng đẵng – mà lớn lao, gian khổ hơn trong hoàn cảnh chiến tranh triền miên, lầm than cơ cực, đất nước bị chia cắt, không một giây phút bình yên dưới gót chân giày xéo của quân thù… Mẹ hát ru con cũng là ru lòng mẹ, hát về những niềm tin đang phơi phới như gió lộng trong lòng:

Kháng chiến đã giành đất nước về cho đời
Bóng đất nước hình như bóng dáng con tôi

Cảm xúc bừng lên, dâng tràn lên đến đỉnh điểm của tình yêu thương, niềm tin cùng cảm xúc tự hào trong bài hát – niềm tin vào “kháng chiến” sẽ đến ngày thắng lợi, độc lập tự do sẽ về, “giành đất nước về cho đời”, cho những nụ cười chiến thắng nở bừng trên môi triệu người con cùng chung dòng máu Lạc Hồng

tamtay.vn - photo - Những đứa trẻ đáng yêu nhất trần gian

Cảm xúc ấy đã thăng hoa và vỡ òa, kết tinh thành câu hát hay nhất, đắt nhất trong bài: “Bóng đất nước hình như bóng dáng con tôi”. Một lối so sánh bất ngờ và độc đáo, rất mới, rất riêng của người nhạc sĩ tài hoa họ Nguyễn khi ông làm hiện hữu một khái niệm trừu tượng là đất nước, soi bóng trong những cuộc đời, quyện hòa trong mỗi hình hài, mỗi tâm hồn của những thế hệ đang lớn lên và sẽ đi tiếp, hát tiếp những bài ca cách mạng của cha anh… Chỉ một câu hát ngắn nhưng đã vẽ lên, ngân lên một khúc sử thi về tình mẫu tử hòa trong tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào của người mẹ trẻ trong ca khúc nói riêng và tất cả những người phụ nữ Việt Nam nói chung. Con bé bỏng của mẹ rồi sẽ lớn nhanh như Thánh Gióng để gánh vác đất nước trong tương lai.

Sự thăng hoa trong lòng người mẹ trẻ chưa dừng lại ở đó, tiếp tục lan tỏa vào không gian, vẽ lên một bức tranh ngập tràn tin yêu và sức sống:

Ôm con ra mái hiên
Nhìn đàn chim rộn ràng hót giữa mùa xuân
Mừng con sẽ góp phần
Tương lai con đẹp lắm
Mẹ ngắm con cười

À á ru hời…ơ hời ru

Dẫu đời mẹ còn gian khó, đất nước còn chiến tranh – nhưng mẹ biết và mẹ tin vào một ngày mai tươi sáng –“tương lai con đẹp lắm” – con sẽ lớn lên theo những mùa xuân, góp phần ươm chồi non lộc biếc cho đời – bởi trong lòng mẹ không có chiến tranh, không có sự yếu mềm hao hụt niềm tin – chỉ có mùa xuân vĩnh hằng, một niềm tin vĩnh cửu vào ngày độc lập…

tamtay.vn - photo - Những đứa trẻ đáng yêu nhất trần gian

Ngắm nhìn con mẹ thấy hoà bình ngập tràn trong nắng ấm, màu xanh và con của mẹ sẽ góp tay làm nên hoà bình đó:

Miệng con chúm chím xinh xinh
Như đài hoa đang hé trên cành
Khát nắng và sương lành
Lá thắm rung cánh tay
Ôm ấp lấy hoà bình
À á ru hời…ơ hời ru…

Giọng hát của cố NSND Lê Dung vẫn vút lên trong trẻo, bỗng ngưng lại như lặng đi khi “Nhớ những lúc mừng con lẫy, rồi con ngồi. Thoáng thấy đó hình như bóng dáng bao người”. Giọng hát lại dồn dập như thúc giục bước chân những người con nước Việt quả cảm xông lên quét sạch quân thù:

Đang vươn lên đấu tranh,
Ngày càng lớn,
Ngày càng tiến

Bước càng nhanh

Hát về con, giọng mẹ lại khẽ khàng lắng xuống, chậm rãi và dịu dàng tựa những lời ru yên bình:

Giờ con biết đi rồi
Đi trên con đường lớn
Mẹ hát muôn lần
À á ru hời…ơ hời ru
À á ru hời…ơ hời ru…

Nhà thơ Nguyễn Duy từng có hai câu thơ rất hay về khúc hát ru của mẹ: “Ta đi trọn kiếp con người/ Cũng không đi hết những lời mẹ ru”. Lời mẹ ru mong manh chỉ ngân lên trong một vài khoảnh khắc, một vài phút giây – nhưng rộng dài bao bọc, chở che, nâng đỡ con trên mọi hành trình. Bởi niềm tin mẹ đã gửi trọn vào những lời ru.

Ca khúc Mẹ yêu con được nhạc sỹ Nguyễn Văn Tý sáng tác vào năm 1956 trong niềm hân hoan đón cô con gái nhỏ chào đời, gợi đến hình tượng bà mẹ Tổ quốc đã làm nên lịch sử dân tộc với chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 chấn động địa cầu.

Song giá trị của ca khúc không chỉ dừng lại ở đó. Mẹ yêu con là bài ca hoà quyện nhuần nhuyễn những giá trị truyền thống của dân tộc vào đời sống nhân dân một cách tự nhiên và đồng điệu, một khúc ca đằm thắm mà mạnh mẽ về người phụ nữ Việt Nam.

Lương Đình Khoa

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: